همه چیز در مورد کلید و پریز

زمان مورد نیاز برای مطالعه: 10 دقیقه
در هر ساختمان آنچه که باعث میشود کاربران با سیمکشی و مدارهای برق به کار گرفته شده در آن ارتباط برقرار کنند، کلیدها و پریزهایی هستند که توسط برقکار ساختمان در محل‌های مورد نیاز نصب شده است وگرنه سیم‌ها و فیوزها و لوله های پولیکایی که سیم‌ها داخل آنها هستند اگرچه خیلی مهم هستند ولی همه در پشت صحنه اند.
اگر خوب دقت کنید در طول مدتی که در یک ساختمان حضور دارید بارها لازم میشود که از کلیدهای برق برای روشن یا خاموش کردن وسایل مثل روشنایی‌ها یا فن تهویه هوای سرویس بهداشتی یا حتی زنگ واحد هنگام ورود و موارد دیگر استفاده می‌کنید.
پریزها هم مثل کلیدها به اندازه زیادی لازم و ضروری به حساب می‌آیند. تصور اتاقی بدون پریز یا پریزهایی که به همگی‌شان دوشاخه برق وصل شده در حالی که گوشی موبایل شما نیاز به شارژ دارد یا یک آشپز خانه با کابینت‌های فوق العاده زیبا و لاکچری ولی بدون پریزبرق یا پریزهایی که از لحاظ مکانی در جای خوبی نصب نشده باشند واقعا دلهره‌آور است.

ما در اینجا سعی کردیم ضمن یاداوری مطالبی در خصوص کلیدها و پریزها شما رو با اونها بیشتر آشنا کنیم.
پس در ادامه با برقکارآن همراه باشید.

انواع کلید و پریز

از لحاظ تنوع ساخت
کلیدها و پریزها رو میشه به انواع روکار یا توکار دسته بندی کرد.
همونطور هم که از اسمشون معلومه توکارها همون‌هایی هستند که سیمکشی توی کار بعلاوه قوطی گذاری برای نصب کلید پریزها انجام شده و روکارها هم ممکنه با سیم‌کشی داخل داکت یا لوله گذاری روکار استفاده بشوند. در هرصورت استفاده از کلید پریز متناسب با هر پروژه باید انجام بگیرد.
نکته : استفاده از کلید و پریز روکار برای سیمکشی توکار و کلید و پریز توکار برای سیمکشی روکار مجاز نیست مگر اینکه سیمکشی با ترانکینگ مخصوص نصب کلید و پریز انجام شده باشد.
از لحاظ تنوع درجه ی حفاظت
نوع دیگه ای از دسته بندی کلیدها و پریزها درجه بندی حفاظت آنهاست که طبق استاندارد بسته به محل استفاده حتما باید رعایت بشن.
از این دست میشه به کلید و پریزهای معمولی که برای مکانهایی بدون احتمال رطوبت و پاشش آب استفاده می‌شوند و نوع دیگه کلید و پریزهای دارای درجه حفاظت ip44 (مقاله : آی پی چیست؟ را مطالعه کنید) که در بازار اصطلاحا به عنوان کلید و پریز بارانی شناخته می‌شوند. اگر در حیاط یا پشت بام یا پاسیو یا مکانهای مشابه پریز یا کلید در نظر گرفته شده حتما باید از این نوع استفاده کنیم.

بخش های مقاله :
(با کلیک روی هر بخش به همان قسمت میروید)

انواع کلیدها و توضیحات و نکته هاش
انواع پریزها و توضیحات و نکته ها

انواع کلید ها و توضیحات و نکته هاش

روش کارکرد کلید ها

تشابه کلید ها و شیر آب
تشابه کاکرد کلید ها و شیر آب

همونطور که حتما میدونید برای کنترل هر وسیله برقی لازمه که جریان برق ورودی به اون رو تحت اختیار خودمون بگیریم. دقیقا میشه این مثال رو با یک شیر آب بهتر بیان کرد. همونطور که در یک شیر آب ما میتونیم با بالا بردن اهرم شیر آب رو باز کنیم تا از خروجی اون آب خارج بشه و با پایین زدن اهرم میتونیم جلوی عبور آب رو بگیریم، در کلید هم میشه با زدن شاستی باعث بسته شدن یک کنتاکت یا به قولی یک زبانه فلزی بشیم که اون زبانه فلزی یا همون کنتاکت هم باعث عبور جریان برق از یک طرف کلید به سمت دیگر اون خواهد شد. البته همون طور که دقت کردید در کلید باید دو سر دو تا پیچ که اصطلاحا باز هستند و طبیعتا از اونها نمیتونه برق عبور کنه به توسط یک زبانه فلزی یا همون کنتاکت به هم متصل یا اصطلاحا بسته بشن تا برق بتونه از اون اتصال به سمت دیگه بره.
مورد دیگه ای که تفاوت بین شیر آب و کلیدهای معمولی هست اینه که ما میتونیم در یک شیر آب علاوه بر بازکردن یا بستن آب میتونیم اندازه آب خروجی رو هم کنترل یا به عبارتی کم یا زیاد کنیم، که این مورد در برق فقط در کلیدهای خاصی میتونه اتفاق بیوفته که اصطلاحا کلید دیمردار گفته می‌شوند و ما در اینجا اول در مورد کلیدهایی صحبت میکنیم که میتونند فقط وصل یا قطع کامل باشند یعنی کلیدهای صفر و یک یا کلیدهای  on/off.

متداول ترین کلیدهایی که در همه ساختمان‌ها بیشترین مصرف را دارند کلیدهای یک پل و دو پل هستند.

کلید یک پل چیست
کلید یک پل

کلید یک پل

همونطور که در بخش قبلی گفته شد کلیدها به طور کلی وظیفه کنترل عبور برق رو دارند. کلید یک پل کلیدی هست میتونه این کار رو برای یک یا چند تا مصرف کننده که همگی با هم روشن و مجددا همگی با هم خاموش خواهند شد رو کنترل کنه یا به عبارت دیگه با زدن کلید یک چراغ روشن بشه و با تغیر وضعیت دادن کلید هم اون چراغ خاموش بشه.
اصطلاحا به این کلید یک پل گفته میشه چون اگه اون زبونه یا کنتاکنت فلزی داخل کلید رو مثل یک پل فرض کنیم این کلید در داخل خودش یک دونه از اون داره.
نکته : موقع نصب باید دقت کنیم که حتما با پایین زدن کلید ، خروجی برقدار بشه (یعنی روشن بشه) و با بالا زدن کلید خروجی قطع بشه و یا بعبارت دیگه وضعیت خاموش داشته باشیم.این مورد رو میشه با در نظر گرفتن رنگ پیچ‌های ترمینال کلید هماهنگ کرد به اینصورت که معمولا پیچ قرمز که فاز به اون وصل میشه اگه موقع نصب کلید روی دیوار، بالا قرار بگیره خود به خود این کار درست از آب در میاد.

کلید دو پل چیست
کلید دوپل

کلید دوپل

این کلید هم دقیقا همون کاری رو انجام میده که کلید یک پل میکرد! بهتره اینطور بگیم که کلید دوپل مثل اینه که ما دو تا کلید یک پل رو کنار هم بگذاریم و هرکدوم از اونها کار خودشون رو جدا گانه انجام میدن فقط برای اینکه هردواین کلید یک پل‌ها به هرحال نیاز به یک فاز برای ورودی دارند، ما اومدیم از یک پیچ ترمینال مشترک برای این کار استفاده کردیم که داخل کلید دوپل فاز مشترک رو به کلید سمت چپ و سمت راست میرسونه. پس بنابراین ما در کلید دوپل یک ورودی و دو خروجی خواهیم داشت که هر خروجی به صورت مجزا مثل کلید یک پل میتونه یک یا چند مصرف کننده رو روشن یا خاموش کنه.
کاربرد کلید دوپل : بیشترین مصرف دوپل ها در روشنایی سالن‌ها و آشپزخانه و لوسترها و هر جایی که بخواهیم دو تا چیز نزدیک هم رو کنترل کنیم و نخواسته باشیم از دو تا قوطی کلید و دو تا کلید یک پل استفاده کنیم.
نکته : در کلید دوپل هم باید مثل کلید یک پل دقت کنیم که جهت نصب کلید طوری باشه که پایین زدنش باعث روشن شدن بشه و نه برعکس! البته این مورد قراردادیه و بهتره که در تمام ساختمان‌ها رعایت بشه.

کلید تبدیل

کلید تبدیل
کلید تبدیل

این کلید از لحاظ ظاهری دقیقا مثل کلید یک پل هست ولی تفاوتی که داره در کاربرد و مکانیزم کنتاکت داخل کلید هست.
تا دیر نشده بهتره بگیم که این کلید چه کاربردی داره.
کلیدهای یک پل و دو پل که در بالا گفتیم طوری هستند که ما یک مصرف‌کننده مثل لامپ رو از یک نقطه روشن میکنیم و برای خاموش کردنش هم باید در همون نقطه همون کلید رو بزنیم ، حالا فرض کنید شما در یک راهرو تاریک هستید و بعد وارد شدن با زدن کلید مسیر رو روشن میکنید و از راهرو عبور میکنید و به سمت دیگه میرسید، حالا تکلیف چراغ چی میشه؟ برگردیم خاموشش کنیم؟ در این مواقع لازمه که اون چراغ هم اول راهرو و هم آخر راهرو کنترل بشه یعنی باید بتونیم هم از اول راهرو و هم از انتهای مسیر بتونیم چراغ ها رو خاموش و یا روشن کنیم.
کلید تبدیل در اینجا کاربرد پیدا میکنه ، به عبارت دیگه هر جایی که نیاز باشه از دو نقطه روشن و خاموش کنیم از این کلید استفاده میکنیم.
برای بستن کلید تبدیل یک مدار استاندارد و مدار دیگه ای به اسم بازاری یا اقتصادی وجود داره که ما فقط استاندارد رو توضیح میدیم. دنبال بازاریش هم نباشید که اصلا هم اقتصادی نیست و بدلیل غیر استاندارد بودن ممکنه کار دستتون بده !
روش نصب کلید تبدیل : کلید تبدیل سه تا پیچ داره که یکی مشترک هست با رنگ قرمز و دو تا پیچ به عنوان خروجی کلید. در هر وضعیت از کلید کنتاکت فلزی داخل به یکی از اون دو خروجی وصل هست. یعنی اگر اسم اون دو تا پیچ خروجی رو " آ " و "ب" بگذاریم ، همیشه یا کنتاکت از مشترک به " آ " وصل شده و یا به "ب" وصله و حالت دیگه ای تو این کلید وجود نداره.
حالا با داشتن دو تا از این کلید تبدیل ها که گفتیم میشه از دو جا یک چراغ رو روشن خاموش کرد. مدارش هم به این صورت هست که اول باید فاز ورودی رو به مشترک کلید اول وصل کنیم، بعد با دو تا سیم که بین کلید اول و دوم کشیدیم باید پیچ " آ " و پیچ "ب" از کلید اول به " آ " و "ب" در کلید دوم وصل کنیم.

نکته : ترتیبش مهم نیست فقط غیر مشترک‌های کلید اول به غیر مشترک‌های کلید دوم وصل کنید. در مرحله بعد باید از ترمینال مشترک کلید دوم خروجی بگیریم و اون رو به مصرف کننده یا همون سرپیچ لامپ وصل کنیم و به پیچ دیگر سر پیچ لامپ هم که مستقیما به نول وصل میشه.
نکته : در کلیدهای تبدیل جهت رو به بالا یا پایین بودن کلید موقع نصب لحاظ نمیشه.

کلید کراس تبدیل یا صلیبی

کلید صلیبی یا کراس
کلید کراس یا صلیبی

این کلید هم دقیقا ظاهری مثل یک پل و تبدیل داره و تفاوت در مکانیزم داخلی و کنتاکت و یا زبانه فلزی داخلش هست. این کلید در جایی استفاده میشه که بخواهیم از بیش از دو جا یک مصرف کننده مثل یک چراغ رو روشن و یا خاموش کرد.
کلید کراس یا صلیبی به خاطر کم یاب بودن زیاد استفاده نمیشه هرچند خیلی از جاها هستند که نیاز به این مدار و کنترل از بیش از دو نقطه داره.
کلید کراس به این صورت هست که دارای چهار ترمینال هست که با هر بار زدن کلید دوتا از اونها به هم وصل می‌شوند.
روش نصب کلید صلیبی یا کراس : نصب کلید در مدار طوری که ما در اینجا میگیم هم خیلی ساده هست. برای این کار شما مدار تبدیل رو که مصرف کننده رو از دو نقطه کنترل میکرد رو در نظر بگیرید بعد اون دو تا سیم که از غیر مشترک‌های کلید اول به غیر مشترک‌های کلید دوم نصب میشد رو در نظر بگیرید خب حالا کافیه بین راه این دو تا سیم رو از کلید کراس یا صلیبی رد کنید و تمام! به عبارت ساده از تبدیل اول دو تا غیرمشترک به دو تا از پیچ‌های کلید کراس و از دو تای دیگه پیچ‌های باقیمونده کلید کراس به غیر مشترک تبدیل دوم (البته تبدیل دوم الان دیگه شده نقطه سوم کنترل) ضمنا هرچند تا که دوست دارید میشه به همین شکل کراس تو این مدار گذاشت و تعداد نقاط کنترل کننده رو بیشتر در نظر گرفت.

کلید یا شستی زنگ

شاسی زنگ
کلید شاسی زنگ و بیزر

این کلیدها دقیقا همون کلید یک پل هستند و تنها فرقی که دارند در مکانیزم مکانیکی اونهاست. به اینصورت که در اونها فنری قرار داده شده تا همون لحظه که ما دستمون رو از کلید برمیداریم کلید به حالت قطع یا خاموش برگرده و تا فشرده شدن بعدی در همون حالت میمونه. به این کلیدها کلید لحظه ای هم گفته میشه.
بیشترین کاربرد این کلیدها در تامین روشنایی راه پله هایی هست که ما تصمیم داریم از تایمر راه پله برای اونها استفاده کنیم و در مورد دیگه برای زنگ پشت درب هر واحد از این نوع کلید استفاده میشه.

دسته بعدی کلیدهای الکترونیکی

این دسته از کلیدها که در هوشمند سازی ساختمان‌ها هم خیلی کارایی دارند در واقع هم کار سیم کش رو راحت تر کرده اند و هم کار کاربر!
اگر خاطرتون باشه توی انواع کلید از کلیدهایی به نامهای تبدیل و کراس تبدیل اسم بردیم و تا حدی به مدار اونها اشاره کردیم ، در سالهای اخیر با وجود رله هایی که به جای کلید استفاده می‌شوند و با ریموت کنترل های بیسیم کنترل می‌شوند و یا رله های داخل سنسورهایی که حساس به حضور افراد هستند و بصورت اتوماتیک روشن و خاموش می‌شوند دیگه نیازی به استفاده از مدارات با سیم کشی های پر دردسر شاید کمتر احساس بشه و این نوع از کنترل های الکترونیکی واقعا جایگزیزن بسیار مناسبی برای آن دسته از کلیدها که گفته شد حتی کلیدهای یک پل و دو پل میتوانند باشند. هر چند که هنوز استفاده از اونها همگانی و فراگیر نشده است.
البته استفاده از چراغ‌های دارای سنسور (چراغ سنسوردار)  در اغلب راه پله ها رواج زیادی پیدا کرده که جایگزین بسیار خوبی برای نسل قبلی خودش یعنی تایمر راه پله که با کلیدهای یک پل لحظه ای یا همون کلید شستی کار میکردند و نسل قبل تر از اون کلید تبدیل راه پله هستند.

کلیدهای الکترونیکی لاکچری (لمسی)

کلید های لمسی

کلیدهای لمسی

این نوع از کلیدها هم دارای یک رله داخلی هستند که با لمس صفحه جلو کلید (یعنی بدون فشار مکانیکی) مثل صفحه لمسی موبایل کار میکنند و بیشتر جنبه لوکس و خاص بودن دارند تا کارایی. بیشتر موارد استفاده اونها هم در جاهایی که کارفرما به شدت اصرار داره تا حد ممکن بیشترین هزینه و گرونترین مواد اولیه رو تهیه و نصب کنه هست.

انواع پریزها و توضیحات و نکته هاش

پریز یا همان سوکت نیز یکی از پر مصرف‌ترین نصبیات در تمام ساختمان‌ها و اماکن هستند. در واقع استفاده از بسیاری از لوازم خانگی بدون وجود پریزها امکان پذیر نیست. پریزها هم از لحاظ تنوع به انواع مختلف تقسیم می‌شوند.

نصب پریز
روش نصب پریز

پریز برق

پریز‌های برق نسبت به کشوری که در آن زندگی میکنیم و سوکت های "نری" که بر اساس استاندارد حاکم در آن کشور طراحی شده اند یا استفاده می‌شوند متفاوت هستند. 
پریزهایی که در ایران مورد استفاده قرار دارند باید دارای حداقل جریان 16 آمپر و در موارد خاص بسته به نیاز تا 25 آمپر باشند. هنگام نصب پریزها باید دقت شود سیم فاز در زیر پیچ ترمینال سمت راست قرار گیرد.
نکته : در صورت امکان از پریزهای محافظ دار که امکان ورود سیم تکی و یا وسیله ای غیر از دو شاخه برق به آنها وجود ندارد استفاده کنید.
هنگام نصب پریزهای برق دقت لازم را بکار بگیرید و از استحکام آن روی دیوار مطمِن شوید تا خدای نکرده با اولین کشیدن دوشاخه پریز هم از جای خود کنده نشود.
ضمنا دقت کنید بیش از دو سیم زیر هر پیچ ترمینال بسته نشود.
روش نصب پریز : نحوه سیم کشی پریزها هم به این صورت اجرا میشه که یک فاز بعد از عبور از فیوز مربوطه که معمولا باید 16 آمپر باشه و به همراه یک سیم نول و یک ارت بعد از بسته شدن به پریز اول به پریزهای بعدی برده میشه و میتونیم حداکثر تا 12 پریز رو باهم ببندیم.

پریزهای تلفن

پریزهای تلفن در انواع سوکتی و دوشاخه ای یا ترکیبی در بازار موجود هستند بیشترین نمونه های موجود فعلی از نوع سوکتی هستند . سیمکشی پریزهای تلفن به راحتی از ورودی باکس تلفن به داخل واحد و از اونجا به اولین پریز و به ترتیب به پریزهای بعدی سیم کشی و با لوله مجزا از برق برده می‌شوند.
در صورتی که پریزهای تلفن از نوع سانترال یا دو زوج بودند باید دقت لازم در رنگ بندی سیم‌ها و شماره بندی ترمینال سوکت تلفن انجام داد تا تداخل د مشکلات بعدی نداشته باشیم.

پریزهای آنتن

پریز های آنتن هم به همان شکل که در تلفن گفته شد نصب میگردند . دقت باید کرد تا موقع نصب سیم‌های مغزی کابل و شیلد آن دقیقا در جای خودشان نصب شوند.

پریزها و سوکت های شبکه

اگر چه در نقشه برق همه ریزه کاری ها به شما گفته شده است ولی خوبه این نکات هم بدونید که در خصوص شبکه از هر سوکت یک کابل شبکه باید مستقیما به سرور یا سوییچ شبکه برده بشه و اونجا نصب بشه و داستان در این سوکت با سوکت برق و تلفن و آنتن که بین خودشون دور میزدند  متفاوته.

ارتفاع نصب کلید و پریزها

کلیدها و پریز پریزها نسبت به محلی که باید نصب بشوند شرایط ارتفاعی مختلفی دارند که طبق جدول زیر باید از اونها تبعیت کرد.

آرتفاع استاندارد نصب کلیو پریز

ارتفاع نصب کلیدها و پریزها

لیست هزینه خدمات کلید و پریز برقکارآن
نام خدمات توضیحات قیمت سفارش
نصب کلید و پریز برق، آنتن و تلفن + سرهم بندی توکار نصب و یا تعویض انواع کلید یا پریز و یا سوکت‌های دیواری شبکه یا آنتن + سرهم بندی توکار 90,000 ریال سفارش
نصب قوطی کلید و پریز و جعبه تقسیم نصب یا تعویض قوطی انواع کلید یا پریز 40,000 ریال سفارش
نصب کلید کولر نصب الکتریکی کلید کولر آبی 45,000 ریال سفارش
نصب ریموت کنترل 4 کاناله نصب ریموت کنترل روشن و خاموش و کنترل از راه 500,000 ریال سفارش
نصب کلید و پریز برق + سرهم بندی روکار نصب و یا تعویض انواع کلید یا پریز صنعتی و معمولی + سرهم بندی روکار 120,000 ریال سفارش

پاینده و پیروز باشید

0 / 5

نویسنده

نادر هادی اسکویی

نادر اسکویی هستم. متولد سال ۵۵ تهران، دوستدار طبیعت و زندگی سبز،از آخرین بازماندگان نسل هنرستانی های نظام قدیم ... و نقشه کشی تو کاغذ کالک و قلم راپید. دانش آموخته دانشگاه آزاد واحد اسلامشهر و عاشق برق ! و بیشتر الکتروتکنیک ، برق صنعتی ، کنترل و قدرت . تخصصم تو زمینه انواع و اقسام ماشین‌های الکتریکی . اولین کاری رو که به تنهایی برق کشی کردم خونه برادرم بود وقتی شونزده ساله بودم. و از اون به بعد فقط تو کار برق و تقریبا بیشتر زمینه ها و شاخه هاش بودم. حدود بیست سال در بخش فنی یک شرکت معتبر تولیدی مشغول بکار بودم که تجربیات خیلی خوب و با ارزشی ازش کسب کردم و آخرین مسئولیتم تو اونجا مدت هفت سال سرپرستی بخش برق و الکترونیک بود. به شدت معتقدم که قوانین و مقررات استاندارد رو باید بی کم و کاست اجرا کرد چرا که تیم‌های بسیار قوی و مورد تایید فنی اونها رو ایجاد کردن . اهمیت زیادی هم برای ابزار کار قائل هستم و شعارم تو کار این بوده که" ابزار یا باید توی دست باشه و یا سرجاش ". همیشه مطالعه و شرکت توی دوره ها و کلاس‌های آموزشی رو بخش جدا نشدنی از کارم میدونم و هنوزم اگه لازم باشه شاگردی میکنم.

دیدگاه شما

0 دیدگاه
منتظر دیدگاههای ارزشمند شما هستیم

پست‌های پیشنهادی ما

محاسبه روشنایی

lux
متر
متر
متر مربع
کلیک کنید و انتخاب کنید
lm
عدد

مشاوره رایگان

اطلاعات خواسته شده را برای ما ارسال کنید تا همکاران ما در کوتاه‌ترین زمان ممکنه با شما تماس حاصل فرمایند.
برقکاران
شماره تماس مستقیم برقکاران 021-33924086 | 021-33924096
آدرس ایمیل برقکاران InfoAtBarghkaron.com
بستن

پروفایل کاربری

لیست علاقمندی‌ها

نظرات من

بازدیدهای اخیر

پشتیبانی

ما معتقدیم که نظرات, پیشنهادات و انتقادات شما تنها راه رشد ما خواهد بود.

همچنین شماره‌های تماس 33924086-021 , 33924096-021 برای تماس مستقیم با تیم پشتیبانی در نظر گرفته شده است.

Made with

`

by BarghkarOn

© 2018 BarghkarOn. All rights reserved.

عملیات با موفقیت انجام شد